Rak gruczołu krokowego

Rak gruczołu krokowego jest najczęstszym nowotworem układu moczowego wśród mężczyzn w Polsce, pośród wszystkich nowotworów znajduje się na trzecim miejscu co do częstości występowania. Według danych zakładu Epidemiologii i Prewencji Nowotworów Centrum Onkologii, w 1996 roku zachorowało na niego 3125 mężczyzn a zmarło z jego powodu 2655. Częstość występowania tego nowotworu stale wzrasta, najczęściej dotyczy mężczyzn po 65 roku zycia a największą liczbę zachorowań notuje się w grupie wiekowej 70 – 74 lata. Za najważniejsze czynnik ryzyka zachorowania na raka gruczołu krokowego uważa się ● wiek ● rodzinne występowanie tego nowotworu ● rasę (występuje częściej u czarnych Amerykanów niż u białych) ● nawyki żywieniowe (dieta wysokotłuszczowa, uboga w skladniki roślinne sprzyja zachorowaniu) Gruczoł krokowy produkuje swoisty antygen (prostate specific antigen – PSA), uważany za marker raka gruczołu krokowego. Jego poziom w surowicy krwi podwyższa się w przypadku choroby nowotworowej stercza, w łagodnym przeroście gruczołu krokowego w stanach zapalnych. Prawidłowy poziom PSA zależy od objętości gruczołu krokowego a więc rośnie wraz z wiekiem. I tak dla mężczyzn w przedziale wieku 40 - 49 lat górną granicą prawidlowego poziomu PSA jest 3.5 ng/ml podczas gdy w wieku 70 - 79 lat granicą ta jest poziom 6.5 ng/ml. Wzrost poziomu PSA zwykle wyprzedza pojawienie się objawów raka gruczołu krokowego może więc służyć ocenie ryzyka istnienia choroby w populacji zdrowych mężczyzn. Uważa się, że poziom PSA w surowicy krwi powinien być oceniany raz w roku u wszystkich mężczyzn po 50 roku życia a w przypadku rodzinnego występowania tego nowotworu, po 40 roku życia. Najczęstszym nowotworem gruczołu krokowego jest gruczolakorak (adenocarcinoma) występujący w około 90% przypadków. Dla oceny złośliwości gruczolakoraka stercza stosuje się 10 –punktową skalę (sumę) Gleasona, w której rak o niskiej złośliwości ma sumę w zakresie 2 – 4, o średniej złośliwości 5 – 7, a o wysokiej złośliwości 8 – 10. Badaniami stosowanymi w rozpoznawaniu raka gruczołu krokowego są: ● badanie palcem przez odbytnicę ● oznaczenie poziomu PSA w surowicy krwi ● ultrasonografia przezobytnicza (transrectal ultrasound TRUS) ● biopsja gruboigłowa gruczołu krokowego wykonana pod kontrolą usg Badanie palcem przez odbytnicę jest badaniem, które powinno być wykonywane przez lekarzy pierwszego kontaktu jako element rutynowego badania fizykalnego chorego. Pozwala ono na wykrycie ok. 60% raków stercza, choć zależy to od doświadczenia badającego.